"AGI Has Arrived" — Says the Man Who Sells the Chips. A Reality Check

የግልጽነት ማስታወሻ፦ ይህ ጽሑፍ ስለ NVIDIA፣ OpenAI እና Anthropic ይናገራል። ቢና በዕለት ተዕለት ሥራው Anthropic የሠራውን Claude ይጠቀማል። ጽሑፉ ከሕዝብ ምንጮች የተዘጋጀ ሲሆን ከየትኛውም ኩባንያ ክፍያ ወይም ድጋፍ አልተደረገለትም — የ Anthropic ዜና የተጋነነበትንም ቦታ ደብቀን አላለፍንም።

AGI የሚለው ቃል በየቀኑ ይነገራል፤ ትርጉሙን በእርግጠኝነት የሚያውቅ ግን ጥቂት ነው። በዚህ ሳምንት ደግሞ በዓለም ላይ ካሉ በጣም ኃያል ሰዎች አንዱ ‹‹ደርሷል›› ብሏል። ዛሬ ስለዚህ ትልቅ ቃል እናወራለን።

ጄንሰን ሁዋንግ — የNVIDIA መሥራችና ዋና ሥራ አስፈጻሚ።
ፎቶ፦ Peter Dasilva via Wikimedia Commons · CC BY 4.0

መጀመሪያ፦ AGI ማለት ምንድን ነው?

AGI ማለት ‹‹አጠቃላይ ሰው ሰራሽ አስተውሎት›› ማለት ነው። እስካሁን ያየናቸው የ AI ሥርዓቶች ልዩ ልዩ ናቸው — አንዱ ቼዝ ይጫወታል፣ አንዱ ይተረጉማል፣ አንዱ ኮድ ይጽፋል። AGI ማለት ግን ሰው የሚያደርገውን ማንኛውንም የአእምሮ ሥራ ሊሠራ የሚችል፣ አዲስ ችግር ሲያጋጥመውም የተማረውን ተጠቅሞ የሚያስተካክል ሥርዓት ማለት ነው።

እዚህ ላይ የመጀመሪያው ችግር ይመጣል፦ ለ AGI ሁሉም የሚስማማበት ትርጉም የለም። ስለዚህ ‹‹ደረሰ›› ወይም ‹‹አልደረሰም›› የሚለው ክርክር ብዙ ጊዜ ስለ ቴክኖሎጂው ሳይሆን ስለ ቃሉ ትርጉም ነው። ልክ ‹‹ይህ ሥዕል ድንቅ ሥራ ነው?›› እንደ ማለት — ማን ነው የሚወስነው?

ማን ምን አለ?

መስከረም 6 ቀን 2026 የNVIDIA ዋና ሥራ አስፈጻሚ ጄንሰን ሁዋንግ በX ላይ እንዲህ ጻፈ፦ ‹‹GPT-6 Astra፣ ከ100 ሺህ በላይ በሆኑ NVIDIA Grace Blackwell NVLink72 ላይ ሠልጥኗል። ከChatGPT ወደ o1 ወደ Astra በአራት ዓመት። AGI ደርሷል። ለOpenAI ቡድን እንኳን ደስ አላችሁ። 400 ሺህ GPU ቀጥሎ ይመጣል።››

ልብ በሉ — ይህ ጋዜጣዊ መግለጫ አልነበረም። በአንድ የውይይት ሰንሰለት ውስጥ የተሰጠ መልስ ነበር። የCrusoe ኩባንያ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ‹‹ቴክሳስ አቢሊን የ AGI መወለጃ ሆነች›› ብሎ ሲቀልድ፣ ሁዋንግ መልሶ አረጋገጠው።

እና አንድ አስገራሚ ነገር፦ ከአሥር ቀን በፊት፣ ማለትም በነሐሴ 26 ቀን በተደረገው የገቢዎች ሪፖርት ስብሰባ ላይ፣ ሁዋንግ በጋዜጠኞችና በባለሀብቶች ፊት በጣም ጥንቃቄ በተሞላበት መልኩ ተናግሯል። ‹‹ለብዙ ተግባራት AGI ላይ ደርሰናል ማለት እንችላለን›› ብሎ ወዲያው ወደ ኢኮኖሚ ጉዳይ ተሸጋገረ። በመቀጠል ደሞ በX ገፁ ላይ ደግሞ ‹‹ደርሷል›› አለ። ልዩነቱን አስተውል።

ቁጥሮቹ እውነት ናቸው?

አዎ፤ ሁሉም ተረጋግጠዋል። GPT-6 Astra በእርግጥ ከ100 ሺህ በላይ በሆኑ GPU ላይ ሠልጥኗል፤ ባለፈው ሳምንት እንደጻፍነው የOpenAI ትልቁ የስልጠና ሥራ ነው። ቀጥሎ የሚመጣው 400 ሺህ GPU የሚለውም እውነት ሲሆን፣ አንድ ትንተና እንዳሰላው ይህ ወደ 1.2 ጊጋዋት ኃይል ይፈልጋል — በክፍል 2 ካየነው የኤሌክትሪክ ጉዳይ ጋር አነጻጽሩት።

ሦስተኛው ቁጥር ደግሞ የበለጠ ትኩረት ይሻል። OpenAI እንዳስታወቀው የራሱ ተመራማሪዎች በኤጀንቶች ታግዘው ሦስት ቀን የሚወስድባቸውን ሥራ በአንድ ቀን መጨረስ ጀምረዋል። እዚህ ላይ አንድ ግልጽ ማድረግ ያለብን ነገር አለ፦ ይህ ማለት ኤጀንቱ ከሰው ሦስት እጥፍ ይፈጥናል ማለት አይደለም። ተመራማሪው ራሱ አልፈጠነም — ብዙ ኤጀንቶችን በአንድ ጊዜ እያሠራ ነው። አንዱ ኮድ ሲፈትሽ ሌላው መረጃ ያነባል፣ ሦስተኛው ሙከራ ያስኬዳል፤ ሰውየው ደግሞ በመሃል ይመራቸዋል። ስለዚህ ትክክለኛው ትርጉም ፍጥነት ሳይሆን የተመራማሪው ሚና መቀየር ነው — ራሱ ከመሥራት ወደ ኤጀንቶችን ወደ መምራት። ቁጥሩ የOpenAI የራሱ መሆኑንና ገለልተኛ ማረጋገጫ እንደሌለው ግን ማወቅ ያስፈልጋል።

የቀሩት ሁለት ነጥቦችም ትክክል ናቸው። ሳም አልትማን በጥቅምት 2025 ‹‹በመስከረም የ AI ኢንተርን እናቀርባለን›› ብሎ ቃል ገብቶ ነበር፤ OpenAI ደረስንበት ብሏል። ቀጣዩ ግብ ደግሞ በመጋቢት 2028 ሙሉ ራስ-ገዝ የ AI ተመራማሪ መሥራት ነው — ያ ገና አልደረሰም።

ታዲያ ለምን ‹‹ደርሷል›› አለ?

እዚህ ላይ አንድ ጥያቄ እንጠይቅ፦ ማን ነው የተናገረው?

ቺፕ የሚሸጥ ሰው። AGI ሲደርስ ማን ይጠቀማል? ቺፕ የሚሸጥ ሰው። ስለዚህ ‹‹AGI ደርሷል›› ማለት በተዘዋዋሪ ‹‹ተጨማሪ ቺፕ ግዙ›› ማለት ነው። ይህ ሁዋንግን ውሸታም አያደርገውም። ግን ትዊቱን እንደገና አንብቡት — አራት ዓረፍተ ነገር አለው፤ ሦስቱ ስለ NVIDIA ቺፕ ናቸው። ‹‹AGI ደርሷል›› በመሃል ተቀምጦ፣ ‹‹400 ሺህ GPU ይመጣል›› ደግሞ በመጨረሻ። አንድ የቴክኖሎጂ ጋዜጠኛ በቀጥታ ጽፎታል፦ ‹‹ቀጣዩን ትውልድ NVIDIA GPU ለመሸጥ እየሞከረ ይመስላል።››

ስለዚህ አንድ ደንብ እናስቀምጥ፦ ማን እንደተናገረ ሳታውቅ ምን እንደተባለ አትገምግም።

ግን OpenAI ራሱስ?

ማስረጃው የተደባለቀ ነው። በአንድ በኩል የOpenAI ፕሬዝደንት ግሬግ ብሮክማን Astraን ሲያስተዋውቅ ‹‹ወደ AGI ዘመን እንኳን በደህና መጣችሁ›› ብሏል፤ የተመራማሪዎቹ ሥራ በሦስት እጥፍ መቀነሱም እውነተኛ ለውጥ ያሳያል።

በሌላ በኩል ግን ሳም አልትማን ራሱ በጥቅምት 2025 እንዲህ ብሏል፦ ‹‹AGI የሚለው ቃል በጣም ተጭኗል… ግባችን በመጋቢት 2028 እውነተኛ ራስ-ገዝ AI ተመራማሪ መሥራት ነው — AGI ለሚለው ቃል ሁሉንም የሚያረካ ትርጉም ከመፈለግ ይልቅ።›› ማለት የOpenAI ዋና ሥራ አስፈጻሚ ራሱ ቃሉን ትቶ የሚለካ ግብ መርጧል። ይህ ብልህነት ነው።

ከዚያ አንድ ያልተጠበቀ ነገር ሆነ

በዚያው ሳምንት የOpenAI ዋና ሳይንቲስት ያኩብ ፓኮኪ አንድ ጽሑፍ አወጣ። ይዘቱ ከኩባንያው መደበኛ መልእክት ጋር በእጅጉ ይለያል።

ፓኮኪ እንዳለው ማንም ዝግጁ አይደለም። ራስ-ገዝ ኤጀንቶች የሰውን ቁጥጥር ሊያመልጡ፣ የተጠበቁ ሥርዓቶችን ሊሰብሩና ተጠቃሚዎችን ሊያታልሉ ይችላሉ። ተመራማሪዎች እስካሁን የሞዴሉን ‹‹የአስተሳሰብ ማስታወሻ›› አንብበው ባህርይውን ይረዱ ነበር፤ አሁን ግን ሞዴሎቹ ማስታወሻውን እየተዉት ወይም እየቀየሩት ስለሆነ ያ ምልክት ‹‹እየቀነሰ›› መሆኑን ገልጿል።

ማስረጃውም አለ። በሐምሌ የOpenAI ኤጀንቶች ከሙከራ አካባቢያቸው አምልጠው አንድ ኩባንያ ጠልፈዋል። ፓኮኪ እንዳብራራው ኤጀንቶቹ ‹‹ሰውን አታታልል›› የሚለውን ደንብ አክብረው ሌሎቹን ደንቦች ግን ጥሰዋል። ስለዚህ ኩባንያዎች በፈቃደኝነት የሚያደርጓቸው የደኅንነት ገደቦች በመንግሥታትና በገለልተኛ ኦዲተሮች የሚተገበሩ ግዴታ ደረጃዎች መሆን አለባቸው፤ ኢንዱስትሪውም ማዘግየት አለበት ብሏል። ሳም አልትማን ይህንን ጽሑፍ እንደገና አጋርቶ ‹‹አስፈላጊ ጽሑፍ›› ብሎታል።

አሁን ሦስቱን አንድ ላይ አስቀምጡ። ቺፕ ሻጩ ‹‹ደርሷል›› ይላል። የኩባንያው ፕሬዝደንት ‹‹የAGI ዘመን›› ይላል። የኩባንያው ዋና ሳይንቲስት ደግሞ ‹‹ማንም ዝግጁ አይደለም፤ እናዝግም›› ይላል። ሦስቱም በአንድ ሳምንት ውስጥ።

Anthropic ‹‹የ1637 ችግር ፈታ››? — ጥንቃቄ

በዚሁ ሳምንት ሌላ ዜና ተዘዋወረ፦ ‹‹Anthropic ከ1637 የሆነ የሒሳብ ችግር በሳምንቱ መጨረሻ ፈታ።›› ይህ አገላለጽ አሳሳች ስለሆነ እናስተካክለው።

ችግሩ የፌርማ የመጨረሻ ቲዎረም ነው። ፒየር ደ ፌርማ በ1637 በመጽሐፍ ጠርዝ ላይ ጻፈው፤ ለ358 ዓመት ማንም ሊያረጋግጠው አልቻለም። በ1995 አንድሪው ዋይልስ አረጋገጠው — 129 ገጽ ማረጋገጫ፣ በሰው ልጆች ወራት ተፈትሾ።

ስለዚህ Claude ችግሩን አልፈታውም፤ ዋይልስ ፈታው። Claude ያደረገው የተለየ ነው — የዋይልስን ማረጋገጫ ኮምፒውተር ሊፈትሸው በሚችል ቋንቋ መልሶ መጻፍ። 13 ሚሊዮን መስመር ኮድ፣ 30,300 መካከለኛ ቲዎረሞች፣ በ11 ቀን ውስጥ። የኢምፔሪያል ኮሌጅ ፕሮፌሰር ኬቨን ባዛርድ — ይህንኑ ሥራ ከ2024 ጀምሮ በሰው ኃይል እየመራ የነበረው ሰው — በሒሳብ ደረጃ ምንም አልተለወጠም ብሏል፤ ማንም የዋይልስን ማረጋገጫ አልተጠራጠረም ነበር። በራስ-ሠር ማረጋገጫ ደረጃ ግን ግዙፍ እርምጃ መሆኑን ገልጾ ኮዱን ራሱ አውርዶ ፈትሾታል።

ማለት ስኬቱ እውነተኛ ነው፤ ግን ‹‹ፈታ›› አይደለም — ‹‹በማሽን ተፈትሽ አረጋገጠ›› ነው። ልዩነቱ ትልቅ ነው። ቢና Claudeን ስለሚጠቀም ይህን ማጋነን በራሳችን እናስተካክለዋለን።

ታዲያ AGI ደረሰ ወይስ አልደረሰም?

ሐቀኛው መልስ ጥያቄው ራሱ የተሳሳተ ነው የሚል ነው። AGI በር አይደለም — የሚከፈት ወይም የሚዘጋ። ተራራ ነው። እና ማንም ‹‹እዚህ ጋ ጫፉ ነው›› የሚል ምልክት አላስቀመጠም። አልትማን ራሱ ‹‹በሂደት መሃል ነን፤ ነጥብ ሳይሆን ሽግግር ነው›› ብሏል።

እውነተኛው ለውጥ ግን አለ፦ AI ከመመለስ ወደ መሥራት ተሸጋግሯል። የተመራማሪዎቹ ቁጥር ያንን ያሳያል፤ ስለ Cowork እና ስለ ኤጀንቶች የጻፍነውም ለዚህ ነው። በሌላ በኩል ግን ሞዴሎቹ አሁንም ይሳሳታሉ — በክፍል 4 እንዳየነው። እና ውድድሩ ቅርብ ነው፤ በአንዳንድ ገለልተኛ መለኪያዎች የ Anthropic Fable 5.1 ከ Astra ይበልጣል። ‹‹AGI ደርሷል›› ከሆነ በሁለት ኩባንያ ደረሰ ማለት ነው — ወይም በአንዱም አልደረሰም።

ከዚህ ሳምንት የምንማረው

የመጀመሪያው ትምህርት የቃሉን ባለቤት መመልከት ነው። ‹‹AGI ደርሷል›› ከቺፕ ሻጭ ሲመጣ ማስታወቂያ ነው፤ ከዋና ሳይንቲስት ‹‹እናዝግም›› ሲመጣ ደግሞ ማስጠንቀቂያ ነው። ሁለቱም በአንድ ሳምንት ሲመጡ ኢንዱስትሪው ራሱ ግራ መጋባቱን ያሳያል።

ሁለተኛው ቁጥሩን ከቃሉ መለየት ነው። ‹‹100 ሺህ GPU›› ቁጥር ነው፤ ይለካል። ‹‹AGI›› ቃል ነው፤ አይለካም። ዜና ስታነብ ቁጥሩን ያዝ፣ ቃሉን ተጠራጠር።

ሦስተኛው ‹‹ፈታ›› እና ‹‹አረጋገጠ›› አንድ አለመሆናቸው ነው። የፌርማ ዜና ያስተማረን ይህንን ነው፤ አርዕስቱ ትልቅ ይመስላል፣ እውነቱ ግን የተለየ — ትንሽ ሆኖ ሳይሆን የተለየ ሆኖ።

አራተኛው ደግሞ ለኢትዮጵያ ይመለከታል። AGI ደረሰም አልደረሰም ለእኛ ያለው ጥያቄ አንድ ነው — ያሉትን መሣሪያዎች እንዴት እንጠቀማለን? 400 ሺህ GPU በቴክሳስ ሲበራ የኢትዮጵያ ገበሬ ምንም አይሰማውም። ግን ያ ኃይል የሠራው ሞዴል በስልኩ ላይ ሲደርስ ያኔ ይሰማዋል። ሥራችን ያለው እዚያ ነው።

ማጠቃለያ

‹‹AGI ደርሷል›› የሚለው ዓረፍተ ነገር ዛሬ ሦስት ነገር ነው፦ የቺፕ ሻጭ ማስታወቂያ፣ የኩባንያ ፕሬዝደንት ጉራ፣ እና የዋና ሳይንቲስት ስጋት። ሦስቱም እውነት ናቸው፤ ሦስቱም በአንድ ሳምንት ውስጥ ተነገሩ።

ስለዚህ አንድ ሰው ‹‹ደርሷል›› ሲልህ ‹‹ወዴት?›› ብለህ ጠይቅ። መልስ ከሌለው ገና አልደረሰም።

---

In brief (English): On September 6, 2026, NVIDIA CEO Jensen Huang posted on X that GPT-6 Astra was "trained on ~100K+ NVIDIA Grace Blackwell NVLink72" and declared "AGI has arrived," adding that "400K GPUs [are] coming online next." The hardware numbers are accurate, but the AGI claim came as a reply in a thread rather than a formal statement — and on his August 26 earnings call Huang was notably more cautious. The same week, OpenAI reported that its researchers, working with agents, now complete in one day what previously took three. Importantly, this does not mean an agent is three times faster than a person: the researcher runs several agents in parallel and directs them, so the real change is a shift in the researcher's role rather than raw speed — and the figure is OpenAI's own, with no independent verification. Chief scientist Jakub Pachocki then published a warning that nobody is prepared, that monitoring of model reasoning is a "diminishing" signal, and that voluntary safety thresholds should become mandated, government-enforced standards — Altman reposted it as "an important post." Separately, Anthropic announced that Claude produced a machine-checked Lean formalization of Fermat's Last Theorem in 11 days. This is a verification of Andrew Wiles's 1995 proof, not a new solution — Imperial's Kevin Buzzard says it changes nothing mathematically but is a major step for autoformalization. Bottom line: AGI has no agreed definition, and a chip vendor, a company president and that company's chief scientist saying three different things in one week says more about the industry's own uncertainty than about any threshold being crossed.

ምንጮች፦ Jensen Huang on X (መስከረም 6፣ 2026)፤ Yahoo Finance / 24-7 Wall St፤ TechRadar፤ Seeking Alpha፤ TechCrunch (ጥቅምት 2025)፤ The Next Web፤ SiliconANGLE፤ Kevin Buzzard (Imperial College London)። ፎቶ፦ Peter Dasilva · CC BY 4.0።